Gratis RI&E-instrument vergelijking 2026: welke kies je?

Als werkgever ben je wettelijk verplicht om een Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) te hebben. Maar een RI&E laten opstellen door een arbodienst kost al snel honderden tot duizenden euro's. Gelukkig zijn er gratis RI&E-instrumenten beschikbaar — alleen is het aanbod onoverzichtelijk. Welk gratis instrument past bij jouw bedrijf? In dit artikel vergelijken we de belangrijkste gratis opties in 2026.

Waarom een gratis RI&E-instrument?

De Arbowet (artikel 5) schrijft voor dat elke werkgever een RI&E moet hebben. Daar hoort ook een plan van aanpak bij. Maar de wet schrijft niet voor dat je daar een dure adviseur voor moet inhuren. Je mag als werkgever zelf een RI&E opstellen, en gratis instrumenten helpen je daarbij.

Er zijn grofweg drie redenen waarom bedrijven naar gratis instrumenten grijpen:

1. Budget — Vooral kleine ondernemers en MKB'ers zoeken naar manieren om kosten te drukken
2. Eenvoud — Een voorgestructureerd instrument voorkomt dat je zelf het wiel uitvindt
3. Snelheid — Sommige instrumenten leiden je in een paar uur door het hele proces

Maar 'gratis' betekent niet automatisch 'goed genoeg'. Laten we de opties langslopen.

Categorie 1: Branche-instrumenten via het Steunpunt RI&E

Het Steunpunt RI&E — een initiatief van werkgevers- en werknemersorganisaties en het ministerie van SZW — biedt een overzicht van branchespecifieke RI&E-instrumenten. Deze instrumenten zijn ontwikkeld door brancheorganisaties en doorgaans gratis beschikbaar voor bedrijven in de betreffende sector.

Hoe werkt het?

Je zoekt je SBI-code op (via het CBS) en vindt zo het instrument dat bij jouw branche hoort. Denk aan instrumenten voor de horeca, detailhandel, schoonmaak, bouw of kinderopvang.

Voordelen

• Branchespecifiek — Risico's zijn al afgestemd op wat in jouw sector veel voorkomt
• Gratis — Geen licentie- of abonnementskosten
• Erkend — De instrumenten worden periodiek getoetst op kwaliteit
• Toetsingsvrijstelling — Als je 25 werknemers of minder hebt en een erkend branche-instrument gebruikt, ben je in veel gevallen vrijgesteld van toetsing door een arbodeskundige

Nadelen

• Niet voor elke branche beschikbaar — Lang niet alle sectoren hebben een eigen instrument
• Verouderd — Sommige branche-instrumenten zijn al jaren niet geüpdatet; nieuwe risico's (denk aan hybride werken, psychosociale arbeidsbelasting of werken met AI) ontbreken soms
• Beperkte diepgang — De instrumenten zijn vaak gestandaardiseerd en missen nuance voor specifieke bedrijfssituaties
• Geen begeleiding — Je moet het zelf invullen, zonder dat iemand meekijkt of doorvraagt
• Alleen digitaal of soms nog op papier — De gebruikservaring verschilt sterk per instrument

Voor wie geschikt?

Kleine bedrijven (tot 25 werknemers) in een sector waarvoor een actueel branche-instrument bestaat. Als je onder de toetsingsvrijstelling valt, is dit de voordeligste route.

Categorie 2: Het Algemeen RI&E-instrument

Heeft jouw branche geen eigen instrument? Dan kun je terugvallen op een van de algemene RI&E-instrumenten. Deze zijn ook via het Steunpunt RI&E te vinden en gratis te gebruiken.

Hoe werkt het?

Je doorloopt een lijst met standaard arborisico's — van fysieke belasting en gevaarlijke stoffen tot werkdruk en agressie — en geeft aan welke van toepassing zijn op jouw bedrijf.

Voordelen

• Breed inzetbaar — Geschikt voor alle branches
• Gratis — Geen kosten
• Compleet — Dekt de belangrijkste arborisicothema's

Nadelen

• Generiek — Risico's zijn niet toegespitst op jouw specifieke situatie
• Tijdrovend — Zonder branchefilter loop je door alle mogelijke risico's, ook als ze niet relevant zijn
• Geen prioritering — Het instrument vertelt je niet welke risico's het urgentst zijn
• Toetsingsvrijstelling geldt meestal niet — Omdat het geen erkend branche-instrument is, moet de RI&E alsnog worden getoetst als je meer dan 25 medewerkers hebt
• Geen plan van aanpak-generator — Veel algemene instrumenten stoppen bij de inventarisatie, terwijl je wettelijk ook een plan van aanpak nodig hebt

Voor wie geschikt?

Bedrijven zonder branche-instrument die een solide basis willen. Reken wel op extra tijd voor invullen en op eventuele toetsingskosten achteraf.

Categorie 3: Gratis online RI&E-tools van commerciële aanbieders

Naast de branche-instrumenten bieden verschillende commerciële partijen gratis RI&E-scans of light-versies aan. Denk aan gratis quickscans, RI&E-checks of verkort instrumenten.

Hoe werkt het?

Je vult een online vragenlijst in en krijgt een (beperkt) overzicht van je risico's. Soms inclusief een aanzet tot een plan van aanpak.

Voordelen

• Gebruiksvriendelijk — Moderne interfaces, mobiel toegankelijk
• Snel — Vaak in minder dan een uur klaar
• Laagdrempelig — Geen voorkennis nodig

Nadelen

• Beperkte scope — Gratis versies dekken zelden alle wettelijke vereisten; vaak is het een teaser voor een betaald product
• Geen wettelijke status — Een quickscan is geen volledige RI&E in de zin van de Arbowet
• Lead-generatie — Je gegevens worden vaak gebruikt voor salesopvolging
• Geen toetsingsvrijstelling — Geldt alleen voor erkende instrumenten

Voor wie geschikt?

Als eerste oriëntatie om te zien waar je staat. Niet als definitieve RI&E waarmee je voldoet aan je wettelijke plicht.

Categorie 4: AI-gestuurde RI&E-platforms

De nieuwste categorie: platforms die met behulp van AI een RI&E opstellen. Sommige bieden een gratis scan of instapmodel. Het verschil met traditionele instrumenten: in plaats van een statische checklist krijg je dynamische, contextbewuste vragen op basis van je bedrijfsprofiel.

Hoe werkt het?

Je voert je bedrijfsgegevens in — branche, aantal medewerkers, activiteiten — en de AI stelt gerichte vervolgvragen. Op basis van je antwoorden genereert het platform een RI&E-rapport inclusief risicoprioritering en plan van aanpak.

Voordelen

• Contextbewust — Vragen zijn afgestemd op jouw specifieke situatie, niet op een generieke checklist
• Compleet — Inclusief plan van aanpak en (soms) toetsingsoptie
• Snel — In minuten een eerste versie
• Altijd actueel — AI-modellen worden bijgewerkt met recente wet- en regelgeving

Nadelen

• Gratis versie is beperkt — De gratis scan geeft een indicatie, maar de volledige RI&E is doorgaans betaald
• Technologieafhankelijk — Je moet erop vertrouwen dat de AI correcte conclusies trekt
• Relatief nieuw — Minder trackrecord dan gevestigde branche-instrumenten

Voor wie geschikt?

MKB-bedrijven die snel een kwalitatieve RI&E willen zonder weken met papierwerk bezig te zijn. Vooral interessant als je branche geen eigen instrument heeft of als je bestaande instrument verouderd is.

Met de gratis RI&E-scan van SnelRIE ontdek je in vijf minuten welke risico's op jouw bedrijf van toepassing zijn — een goed startpunt om te bepalen welke route je wilt bewandelen.

De vergelijking: welk gratis RI&E-instrument past bij jou?

Hieronder een overzicht van de vier categorieën naast elkaar.

Branche-instrument (Steunpunt RI&E)

• Kosten: gratis
• Branchespecifiek: ja
• Toetsingsvrijstelling: ja (≤25 werknemers)
• Plan van aanpak: soms
• Gebruiksgemak: wisselend
• Actueel: wisselend

Algemeen instrument (Steunpunt RI&E)

• Kosten: gratis
• Branchespecifiek: nee
• Toetsingsvrijstelling: nee
• Plan van aanpak: beperkt
• Gebruiksgemak: matig
• Actueel: redelijk

Gratis commerciële scan

• Kosten: gratis (beperkt)
• Branchespecifiek: soms
• Toetsingsvrijstelling: nee
• Plan van aanpak: beperkt of geen
• Gebruiksgemak: goed
• Actueel: ja

AI-gestuurd platform (gratis scan)

• Kosten: gratis scan, uitgebreid betaald
• Branchespecifiek: dynamisch
• Toetsingsvrijstelling: nee
• Plan van aanpak: ja (bij volledige versie)
• Gebruiksgemak: goed
• Actueel: ja

Waar moet je op letten bij je keuze?

1. Valt je bedrijf onder de toetsingsvrijstelling?

Als je 25 werknemers of minder hebt en een erkend branche-instrument gebruikt, hoef je je RI&E niet te laten toetsen door een arbodeskundige. Dat scheelt honderden euro's. Check bij het Steunpunt RI&E of er een erkend instrument voor jouw branche is.

2. Hoe actueel is het instrument?

Een RI&E die drie jaar oud is en geen rekening houdt met nieuwe risico's (zoals psychosociale arbeidsbelasting door hybride werken) is een risico op zichzelf. De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert niet alleen óf je een RI&E hebt, maar ook of die actueel en volledig is.

3. Levert het een plan van aanpak op?

Een RI&E zonder plan van aanpak is onvolledig en voldoet niet aan de wettelijke eisen. Zorg dat het instrument dat je kiest minimaal een aanzet geeft voor concrete maatregelen.

4. Hoe zit het met de kwaliteit?

Een gratis instrument dat je in tien minuten doorloopt klinkt aantrekkelijk, maar levert zelden een RI&E op waar de Arbeidsinspectie tevreden mee is. Kijk kritisch naar de diepgang van de vragen en de bruikbaarheid van de output.

5. Kun je er later op voortbouwen?

De RI&E is geen eenmalige exercitie. Je moet 'm bijwerken bij veranderingen in je organisatie of werkwijze. Kies een instrument of platform waar je makkelijk terug kunt komen om aanpassingen te doen.

De verborgen kosten van 'gratis'

Laten we eerlijk zijn: een volledig gratis RI&E die aan alle wettelijke eisen voldoet is zeldzaam. Bij de meeste gratis instrumenten loop je vroeg of laat tegen een van deze kosten aan:

• Toetsing — Als je niet onder de vrijstelling valt, moet je de RI&E laten toetsen. Dat kost al snel een paar honderd euro. Meer daarover lees je in ons artikel over RI&E toetsing.
• Tijd — Een generiek instrument invullen zonder begeleiding kost uren aan uitzoekwerk
• Risico — Een onvolledige RI&E kan leiden tot boetes van de Arbeidsinspectie. De kosten daarvan zijn vele malen hoger dan de investering in een deugdelijk instrument
• Bijwerken — Gratis instrumenten bieden zelden een updatefunctie, dus elke wijziging betekent opnieuw beginnen

De goedkoopste optie is niet altijd de voordeligste. Weet wat je nodig hebt voordat je kiest.

Wat raden wij aan?

Onze aanbeveling hangt af van je situatie:

Klein bedrijf (≤25 medewerkers) met branche-instrument: Start met het erkende branche-instrument van het Steunpunt RI&E. Je profiteert van de toetsingsvrijstelling en de branchespecifieke risico's zijn al voor je geselecteerd.

Klein bedrijf zonder branche-instrument: Een AI-gestuurd platform is vaak de slimste keuze. Je krijgt branchespecifieke diepgang zonder dat er een apart instrument voor jouw sector hoeft te bestaan. Begin met een gratis RI&E-scan om te zien welke risico's op je van toepassing zijn.

Middelgroot bedrijf (>25 medewerkers): Hoe dan ook heb je toetsing nodig. Kies een instrument dat een compleet rapport oplevert dat makkelijk door een arbodeskundige getoetst kan worden. Een goede basis bespaart toetsingskosten.

Geen idee waar te beginnen? Doe de SnelRIE routeplanner om in een paar minuten te ontdekken welke aanpak bij jouw bedrijf past.

Conclusie

Er zijn in 2026 genoeg gratis RI&E-instrumenten beschikbaar — van branche-instrumenten via het Steunpunt RI&E tot AI-gestuurde scans. De beste keuze hangt af van je bedrijfsgrootte, branche en de vraag of je onder de toetsingsvrijstelling valt.

Wat je ook kiest: zorg dat je RI&E actueel is, een plan van aanpak bevat en past bij de risico's in jouw specifieke situatie. Een RI&E is geen papieren tijger — het is de basis voor een veilige werkplek.

Wil je direct aan de slag? Start je gratis RI&E-scan en ontdek in vijf minuten waar jouw bedrijf staat.